Een eiland gebouwd op wandelen
Saba heeft geen golfbanen, geen casino en geen lange strandpromenade, maar het heeft 20 goed onderhouden wandelpaden die letterlijk elk deel van het eiland verbinden. Dat wandelnetwerk is niet toevallig ontstaan: vóór de aanleg van The Road in 1943 — de enige autoweg op het eiland, ontworpen door de Sabanen zelf nadat Nederlandse ingenieurs het als onmogelijk hadden beschouwd — waren de paden de enige manier om tussen de dorpen te reizen. Die historische paden zijn grotendeels bewaard gebleven en ingepast in het huidige netwerk.
De paden worden beheerd door de Saba Conservation Foundation (SCF), die ook verantwoordelijk is voor het Saba Marine Park. De SCF houdt de routes begaanbaar, plaatst markering en geeft wandelkaarten uit die te verkrijgen zijn bij het kantoor in Windwardside en bij de meeste accommodaties op het eiland.
Het wandelen op Saba heeft een eigen karakter dat je op de ABC-eilanden niet vindt: het eiland is klein (13 vierkante kilometer), maar het reliëf is uitgesproken. Vrijwel elk pad bevat hoogtemeters, en de vegetatie is dichter en vochtiger dan op Aruba of Bonaire. Een dag wandelen op Saba vraagt meer conditie dan het oppervlak op een kaart doet vermoeden.
De drie bekendste routes
De North Coast Trail is een van de langste en technisch meest veeleisende paden op Saba. De route loopt langs de noordkust van het eiland en voert door dicht woud, over steile hellingen en langs kliffen met zicht op de Atlantische Oceaan. De totale lengte bedraagt ruim 4 kilometer maar de hoogteverschillen maken het een meerdere uren durende wandeling. Het pad begint in Windwardside en eindigt aan de kust bij Mary's Point, een afgelegen punt dat vroeger bewoond was maar nu verlaten ligt. De terugweg volg je hetzelfde pad of je regelt vooraf vervoer.
De Sandy Cruz Trail verbindt Windwardside met The Bottom via een route door het middengedeelte van het eiland. Het is een van de traditionele verbindingspaden en toont het Saba van vroeger: de route passeert verlaten tuinpercelen en biedt op het hoogste punt uitzicht op beide kusten tegelijk. De wandeling duurt ongeveer anderhalf uur in één richting; combineer je heen en terug of spreek een taxi af bij The Bottom.
De Sulphur Mine Trail leidt naar een verlaten zwavel-extractiepunt dat vroeger door de eilandbewoners werd gebruikt. Het pad eindigt bij de resten van de mijn en bij een rotsige kustzoom met zwarte lava. De route is circa 1,5 kilometer lang en vraagt een uur retour.
Routes voor elke conditie
Niet alle 20 paden zijn even zwaar. De Crispeen Track is een korte en verhoudingsgewijs vlakke route van 45 minuten die door droog bos loopt en geschikt is voor mensen die niet de hele dag willen wandelen. De Thais Hill Trail is vergelijkbaar toegankelijk en biedt uitzicht over Windwardside en de omliggende hellingen. Beide routes zijn goed gemarkeerd en ook zonder gids goed te volgen.
Aan de andere kant van het spectrum staan de routes die Mount Scenery doorkruisen of aansluiten op de kraterhelling. Die paden eisen een goede conditie, stevige schoenen en kennis van de route — zonder kaart of gids is het eenvoudig mis te gaan in het natte montane woud waar zicht op oriëntatiepunten al snel beperkt is door de begroeiing.
De SCF publiceert een gratis wandelkaart met alle 20 routes, hoogteprofiel per route en moeilijkheidsgraad. Die kaart is een onmisbaar hulpmiddel bij de planning. Op de kaart staan ook de begintijd aanbevelingen per route, gebaseerd op seizoen en weersomstandigheid.
Praktisch: gidsen, seizoen en voorbereiding
Gidsen zijn beschikbaar via de Saba Conservation Foundation en via lokale aanbieders in Windwardside. Een gids is niet verplicht op de meeste routes maar wel verstandig als je de North Coast Trail of de hogere routes rond Mount Scenery wil lopen. De paden zijn niet altijd even duidelijk gemarkeerd en het natte woud kan snel desoriënteren wanneer bewolking de zichtlijn kort houdt.
Wandelschoenen met goede grip zijn noodzakelijk; trail runners of bergschoenen werken beter dan lichte wandelschoenen door de steile, soms glibberige hellingen. Regen is het hele jaar mogelijk op Saba — het hoge reliëf veroorzaakt lokale buien. Een lichte regenjas past altijd in de rugzak. Bij regen worden paden snel glad; overweeg om te wachten tot na een bui voor je vertrekt.
Het beste moment om te wandelen is de vroege ochtend, vóór 9.00 uur. Later in de dag is het warmer en is er meer kans op middagbuien op de hogere paden. Voor de North Coast Trail is het ook verstandig om vroeg te starten omdat het pad lang is en je de terugweg goed moet incalculeren.
Saba Conservation Foundation en trailbeheer
De Saba Conservation Foundation financeert het onderhoud van de paden via donaties, vrijwilligerswerk en de bijdragen van duikers aan het Saba Marine Park. Een vrijwillige bijdrage aan de SCF bij het afhalen van de wandelkaart ondersteunt direct het behoud van het netwerk.
Het kantoor van de SCF in Windwardside is ook het startpunt voor informatie over specifieke routes, actuele padomstandigheden — bij storm of hevige regen kunnen paden tijdelijk worden afgesloten — en over de flora en fauna die je kunt verwachten. De North Coast Trail wordt na zware stormschade soms tijdelijk gesloten voor herstelwerk; informeer bij de SCF voor vertrek of het pad open is.
Saba heeft geen massa-wandeltoerisme. De 20 routes worden in totaal door relatief weinig mensen per dag bewandeld, wat betekent dat de wandelingen op het eiland een mate van eenzaamheid bieden die op grotere eilanden moeilijk te vinden is. Op weekdagen kom je op de meeste routes niemand tegen; op zaterdagen is er iets meer drukte door dagjesmensen die vanuit Sint Maarten overkomen.